أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )

141

قانون ( فارسى )

در اوايل غذا را بايد از بيمار كم كنى و تا روز هفتم غذا گلنگبين باشد . بعد از يك هفته دارويى را كه به معده نيرو بخشد و بسيار ادرارآور است ، با گلنگبين مخلوط كن ! چنين دارويى بايد از قبيل رازيانهء شامى و مصطكى باشد . در اين حالات بايد همراه هر غذايى كه به بيمار مىدهى آب گرم باشد . بويژه در نخستين مرحلهء نوبت تب آب گرم حتما بايد با غذا باشد . آب گرم در برابر لرزش و تكان و سرماى ناشى از تب مقاومت مىكند و تشنگى بسيار شديد را فرو مىنشاند . بارها رخ داده كه اطباء تجويز كرده‌اند در ابتداى تب ، خلط بلغم - هرچند خام و ناپخته باشد - تخليه گردد ؛ اما من چنين مصلحت مىدانم كه تخليهء ماده را به وقت رسيدن آن موكول كنند . اگر ديدى كه بيمارى سر شوخى ندارد و لجاجت به خرج مىدهد ، قرص تركيبى زير را تجويز كن ! نسخه : هليلهء زرد ، صبر ( الوا ) ، افشرهء مشكانيه و افشرهء خاراگوش از هريك به وزن پنج درهم ، زعفران و مصطكى از هريك به وزن شش درهم . همه را درهم بسرش و قرص از آن بساز ! هر روز بيمار به وزن يك درهم و هر شب به وزن نيم درهم از آن قرص تناول كند . اگر ديدى كه نشانى پخته شدن ماده پيدا شده است ، همين قرص را وسيله داروهاى از قبيل : برگ سلق ، رازيانه ، بيخ گورگياه و پر سياوشان تقويت گردان ! اگر معلوم شد كه مادهء خلط سبب تب بسيار سردمزاج است ، همراه داروى علاجى كمى فلفل باشد و بيمار كمى شراب كم‌مايه بخورد خالى از فايده نيست . داروهاى تحليل‌برندهء بر بدن ماليدنى در علاج تب بلغمى مفيدتر از آنند كه در علاج بقيه حالات تب غير بلغمى مىباشند . وقتى كه داروى تحليل‌برندهء ماليدنى بر بدن را تجويز مىكنى ، نيروى بدنى بيمار ، حالت تب و حالت لرزش و تكان ناشى از تب را به حساب بياور و در نظر داشته باش ! اگر ديدى كه نيروى بدنى بيمار سرحال و بر مرام است و تب بسيار شديد نيست ، داروى ماليدنى را قوىتر گردان ! اگر ديدى كه نيروى بيمار بر مرام نيست و تب شديد است ، داروهاى ماليدنى از روغنهاى لطيف و ميانه‌رو باشند . اگر مدت تب از چهارده روز تجاوز كرد . حتما بايد داروهاى بسيار نرم‌كنندهء مادهء خلط را به كار برى . مثلا از رازيانه و كرفس استفاده كن ! و حتى ممكن است نياز به بزر رازيانه و بزر كرفس باشد . رازيانهء شامى هم بسيار خوب است . همچنين اسكنجبين بزرها كه حسل و آويشم در آن وارد باشد مفيد است . قرص گل را استعمال كن ! و اگر خواستى قرص گل تأثيربخش‌تر بوده و براى معده هيچ زيانى در بر نداشته باشد ، داروهايى از قبيل : كندر ، مصطكى ، مشك زمين ،